درباره‌ی کتاب

ظهور مدل‌های زبانی بزرگ و عامل‌ها این امکان را فراهم کرده که نرم‌افزار هدف دریافت کند، برنامه بریزد، ابزار فراخوانی کند و نتیجه را ارزیابی کند. وقتی چند عامل با نقش‌های متفاوت، یک لایه‌ی هماهنگی، حافظه‌ی مشترک و ابزارهای واقعی کنار هم قرار می‌گیرند، چیزی شبیه یک سازمان پدید می‌آید. این کتاب درباره‌ی مهندسی چنین سازمانی است؛ نه درباره‌ی هوش مصنوعی به‌طور کلی و نه درباره‌ی یک محصول یا چارچوب خاص.

تفاوت یک دموی جذاب با یک سامانه‌ی قابل اتکا، به گفته‌ی کتاب، همان چیزی است که سازمان‌های انسانی را از گروهی افراد باهوش جدا می‌کند: ساختار. کتاب می‌کوشد انضباط مهندسی سامانه‌های توزیع‌شده‌ی قابل اتکا را به دنیای سازمان‌های عامل‌محور منتقل کند. این کتاب وعده‌ی «سازمان بدون انسان» نمی‌دهد؛ طراحی نقاط کنترل انسانی (Human-in-the-Loop) یکی از ستون‌های اصلی آن است.

مسئله‌ای که کتاب به آن می‌پردازد

سازمان‌های عامل‌محور بدون ساختار به سرعت به آشوب تبدیل می‌شوند: عامل‌ها در حلقه‌های بی‌پایان گیر می‌کنند، هزینه‌ی توکن از کنترل خارج می‌شود و نتایج متناقض تولید می‌شود.
اگر کسی نتواند توضیح دهد چرا یک اقدام حساس انجام شده است، سازمان قابل اتکا نیست؛ ساختار تعیین می‌کند چه کسی چه تصمیمی می‌گیرد، چه کسی پاسخ‌گو است و اطلاعات چگونه جریان می‌یابد.
مرز میان «آنچه عامل می‌تواند انجام دهد» و «آنچه باید تأیید شود» باید دقیق و قابل اجرا طراحی شود.

مخاطبان و پیش‌نیاز

معماران سازمان و نرم‌افزار
مدیران محصول
مهندسان هوش مصنوعی
پژوهشگران سیستم‌های چندعاملی
مشاوران تحول دیجیتال

کتاب سه مسیر مطالعه پیشنهاد می‌کند: مدیران و معماران سازمان، مهندسان و توسعه‌دهندگان، و پژوهشگران. نمونه‌کدها با Python 3.11+ و نمونه‌های پیکربندی با YAML و JSON Schema ارائه شده‌اند؛ اصطلاحات فنی با معادل انگلیسی معرفی می‌شوند. اعداد هزینه و تأخیر در کتاب نمونه و جهت‌نما هستند.

در این کتاب می‌آموزید

مسیر از مدل زبانی به عامل و از عامل به سازمان، و تفاوت چت‌بات، دستیار و عامل خودمختار
معماری مرجع شش‌لایه‌ی یک سازمان مجازی و مرزبندی اختیارات و مسئولیت‌ها
طراحی چارت سازمانی عامل‌محور و پیکربندی عامل‌های تخصصی و دستورالعمل‌های سیستمی
ارکستراسیون، ارتباط و همکاری میان عامل‌ها، برنامه‌ریزی جمعی و مدیریت استثناها
حافظه‌ی سازمانی، مدیریت دانش و اتصال عامل‌ها به ابزارها و سامانه‌های واقعی
ساخت واحدهای توسعه‌ی نرم‌افزار، بازاریابی و فروش، مالی، منابع انسانی و عملیات
امنیت، مدیریت دسترسی، حکمرانی، نظارت انسانی و ارزیابی عملکرد
ساخت نمونه‌ی اولیه، مطالعه‌ی موردی، استقرار عملیاتی و آینده‌ی سازمان‌های هوشمند

فهرست مطالب

بخش اول — مبانی سازمان‌های هوشمند

از هوش مصنوعی مولد تا سازمان‌های خودمختار
مبانی نظری سازمان‌های چندعاملی
معماری کلان یک سازمان مجازی هوشمند

بخش دوم — طراحی ساختار و نقش‌های سازمانی

طراحی چارت سازمانی مبتنی بر عامل‌های هوشمند
طراحی و پیکربندی عامل‌های تخصصی
عامل مدیرعامل و لایه‌ی مدیریت هوشمند

بخش سوم — هماهنگی و اجرای عملیات

ارکستراسیون و مدیریت جریان کار
ارتباط و همکاری میان عامل‌ها
برنامه‌ریزی و حل مسئله جمعی
مدیریت استثناها و کنترل چرخه اجرا

بخش چهارم — دانش، حافظه و ابزارها

حافظه سازمانی و مدیریت دانش
اتصال عامل‌ها به ابزارها و سامانه‌های واقعی
طراحی محیط اجرایی و زیرساخت فنی

بخش پنجم — ساخت واحدهای سازمان

واحد توسعه نرم‌افزار مبتنی بر عامل‌ها
واحد بازاریابی و فروش هوشمند
واحد مالی، منابع انسانی و عملیات

بخش ششم — حکمرانی، امنیت و اعتماد

امنیت و مدیریت دسترسی عامل‌ها
حکمرانی و نظارت انسانی
ارزیابی عملکرد و بهبود مستمر

بخش هفتم — پیاده‌سازی و مطالعات موردی

طراحی و ساخت نمونه اولیه سازمان مجازی
مطالعه موردی؛ یک شرکت نرم‌افزاری خودمختار
استقرار عملیاتی و مدیریت چرخه عمر
آینده سازمان‌های مبتنی بر هوش مصنوعی

بخش‌های پایانی

پیشگفتار و «کارگاه تعمیق» در پایان هر بخش
پیوست‌های عملی، از جمله واژه‌نامه‌ی فارسی–انگلیسی، الگوهای طراحی نقش و گردش کار، چک‌لیست امنیت و قابلیت اعتماد، مجموعه سناریوهای آزمون
کتابخانه‌ی نقش‌ها و پرامپت‌ها، کاتالوگ خطاهای رایج و درمان‌ها، دفترچه‌ی عملیاتی استقرار و پایش
مطالعه‌ی موردی دوم (سازمان پشتیبانی مشتری)، پرسشنامه‌ی خودارزیابی بلوغ، منابع پژوهشی و استانداردهای فنی

کاربردها

طراحی ساختار و نقش‌های یک سازمان عامل‌محور برای یک فرایند یا واحد کسب‌وکار
ساخت واحدهای توسعه‌ی نرم‌افزار، بازاریابی و فروش یا مالی با عامل‌ها
تعریف نقاط کنترل انسانی و مرز تأیید برای اقدام‌های حساس
طراحی حافظه‌ی مشترک و اتصال عامل‌ها به ابزارها و سامانه‌های واقعی
ارزیابی عملکرد، مدیریت استثناها و استقرار عملیاتی سازمان مجازی

مفاهیم و فناوری‌های کلیدی

دانلود

نسخه‌ی مطالعه (PDF) PDF · 7,2 مگابایت
دانلود PDF

مشخصات

عنوان: ساخت سازمان‌های مجازی مبتنی بر عامل‌های هوشمند
عنوان انگلیسی: Building Virtual Organizations Powered by Intelligent Agents
نویسنده: محمد تفکری عبد
نوع اثر: کتاب مرجع و راهنمای عملی
زبان: فارسی
تعداد صفحات: ۵۹۲ صفحه (فایل PDF)

درباره‌ی نویسنده و کتاب‌های دیگر

مهندس نرم‌افزار و مدیرعامل مجموعه تفکرپردازان؛ علایق حرفه‌ای او هوش مصنوعی، معماری نرم‌افزار، خودکارسازی و مهندسی سامانه‌های هوشمند است.

پروفایل محمد تفکری عبد · مهندسی عامل‌های هوشمند · معماری بازیابی دانش و حافظه در هوش مصنوعی · همه‌ی کتاب‌ها